| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Jarosław Abramow-Newerly |
| Urodzenie | 17 maja 1933, Warszawa |
| Śmierć | 9 sierpnia 2026 |
| Zawód | dramatopisarz; prozaik; kompozytor; satyryk; autor piosenek; scenarzysta; dziennikarz |
| Wykształcenie i przynależności | |
| Wykształcenie | magister filologii polskiej, Uniwersytet Warszawski (1955) |
| Organizacje | Związek Literatów Polskich (od 1962 do 1983); Polski PEN Club (od 1965) |
| Najważniejsze utwory | |
| Dramaty | Anioł na dworcu; Derby w pałacu; Klik-klak; Darz Bór |
| Proza i zbiory | Licytacja; Co pan zgłasza?; Pięć minut sławy |
| Piosenki | „Piosenka o okularnikach”; „Bohdan, trzymaj się”; „Widzisz, mała” |
| Nagrody i odznaczenia (wybór) | |
| 1965 | Nagroda im. Stanisława Piętaka |
| 1967 | Nagroda Fundacji im. Kościelskich |
| 2001 | Nagroda Literacka im. Władysława Reymonta; Nagroda ZAiKS-u |
| 2003 | Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski |
| 2026 | Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie) |
Jarosław Abramow-Newerly był autorem dramatów, opowiadań, słuchowisk radiowych i piosenek oraz twórcą widowisk telewizyjnych. W swojej pracy łączył satyrę, elementy awangardowe i obserwacje obyczajowe.
\n\nŻyciorys i wykształcenie
\nUrodził się w rodzinie pisarza Igora Newerlego i aktorki Barbary z Szajnbaumów. W 1951 ukończył Liceum Towarzystwa Przyjaciół Dzieci im. Bolesława Limanowskiego w Warszawie, a w 1955 otrzymał magisterium z filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim.
\nW latach 1954–1969 współtworzył Studencki Teatr Satyryków (STS), dla którego pisał skecze, monologi i piosenki, a także występował jako aktor. W 1956 był jednym ze współzałożycieli i pierwszym redaktorem naczelnym tygodnika „Od Nowa”. Jako dziennikarz pracował także w „Walce Młodych” i w Redakcji Młodzieżowej Polskiego Radia. W latach 1958–1959 pracował jako reporter w Paryżu.
\n\nKariera literacka i tematyka utworów
\nDebiutował jako satyryk w 1955 na łamach tygodnika „Szpilki”, a pierwszy zbiór satyr i skeczy wydał w 1957 pod tytułem Myślenie ma kolosalną przyszłość. Jego sztuki jednoaktowe i komedie, m.in. Licytacja i Duże jasne, często adaptowano dla radia.
\nSztuka Anioł na dworcu wystawiona w 1962 i wydana w 1965 przyniosła mu nagrodę im. Stanisława Piętaka. W utworach takich jak Derby w pałacu czy Klik-klak poruszał zderzenie tradycji z nowoczesnością. W przedstawieniach łączył realizm z humorem absurdalnym.
\nBył autorem i kompozytorem piosenek wykonywanych przez m.in. Tadeusza Łomnickiego, Sławę Przybylską i Annę Marię Jopek. Tworzył także słuchowiska radiowe, widowiska telewizyjne oraz muzykę do tekstów Agnieszki Osieckiej. Zbiory jego utworów ukazywały się m.in. pod tytułami Dramaty (1975) i Co pan zgłasza? (1977).
\n\nNagrody, odznaczenia i działalność publiczna
\nW 1965 otrzymał Nagrodę im. Stanisława Piętaka za sztukę Anioł na dworcu. W 1967 uhonorowano go Nagrodą Fundacji im. Kościelskich. W 2001 otrzymał Nagrodę Literacką im. Władysława Reymonta oraz nagrodę ZAiKS-u. W 2003 został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. W 2026 przyznano mu pośmiertnie Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.
\nW 1980 podpisał apel 64 intelektualistów wzywający władze do dialogu ze strajkującymi robotnikami. Od połowy lat 80. współpracował z polonijnym „Związkowcem” w Toronto, a w latach 1988–2000 pełnił funkcję redaktora naczelnego tego pisma.
\n\nŻycie prywatne i śmierć
\nBył żonaty z aktorką Ireną Szczurowską. Po przeprowadzce między Warszawą a Toronto jego druga żona Wanda zmarła w Toronto 17 kwietnia 2016. Abramow-Newerly mieszkał w Warszawie i w Toronto od połowy lat 80.
\nZmarł 9 sierpnia 2026. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
